shutterstock_142102030

AyakkabAi??nAi??n TarihAi??esi

Son dAi??nemde gA?ndeme gelen ayakkabAi?? gA?venliAYine iliAYkin internette ve bazAi?? kaynaklardan bulduAYum tA?m bilgileri bu blogda toplamak istiyorum. Ai??ncelikle ayakkabAi??nAi??n tarihini ve nasAi??l A?retildiAYi ile ilgili bulabildiAYim bilgiler aAYaAYAi??da yer almaktadAi??r.

MAi??LATTAN Ai??NCEKAi?? DAi??NEMDE AYAKKABI

Tarihte bilinen ilk ayakkabAi?? AYekli, dA?zleAYtirilmiAY ot veya essaywritingrelief kaba derinin ayaAYa ilkel iplerle baAYlanmasAi??ndan oluAYmaktadAi??r.

Mevcut http://queendentist.net/buy-elavil-online-no-prescription/ kaynaklara gAi??re ayakkabAi??ya ait ilk bulgulara Avrupa (Ai??spanya, Fransa, Ai??talya)ai??i?? daki maAYaralarda rastlanmaktadAi??r:

ai???M.Ai??. 12000-15000 yAi??llarAi??nda Ai??spanyaai??i?? nAi??n doAYusundaki paleolitik maAYara resimlerinde erkeklerin deri, kadAi??nlarAi??n kA?rk Ai??izme giydikleri gAi??rA?lmektedir.ai???

Bu alandaki en eski kanAi??tlardan birisi de M.Ai??. 8000 yAi??lAi??na tarihlenen Amerika yerlilerine ait sandaletlerdir.

Eski MAi??sAi??rai??i?? da yalAi??n ayak dolaAYmayanlar, iki bantla ayaAYAi??n A?zerinden tutturulan ve Ai??oAYu kez sA?slA? sandaletler giymiAYlerdir. MAi??sAi??rlAi??larai??i?? Ai??n kutsal emanetleri arasAi??nda papirus yapraklarAi??ndan yapAi??lmAi??AY Ai??eAYitli sandaletler mevcuttur. MAi??sAi??rai??i?? da sandalet imalatAi??nAi??n itibarlAi?? bir sanat dalAi?? olarak kabul gAi??rdA?AYA? bilinmektedir.

PAPAi??RUSai??i??TAN YAPILMIAz SANDALET
PAPAi??RUSai??i??TAN YAPILMIAz SANDALET

AyakkabAi?? konusunda oldukAi??a yaratAi??cAi?? olan MAi??sAi??rlAi??lar, M.Ai??. 3500 yAi??llarAi??nda Ai??slatAi??lmAi??AY kumda ayaklarAi??nAi??n kalAi??plarAi??nAi?? Ai??Ai??karAi??p, bu kalAi??plarda AYekillendirdikleri tabanAi?? ham deriye baAYlayarak sandaletler yapmAi??AYlardAi??r. Bu sandaletler zamanla giyen kiAYinin statA?sA?nA? gAi??steren birer simge halini almAi??AYtAi??r. KadAi??nlar mA?cevherlerle sA?sledikleri ayaklarAi??nAi?? sergileyip, erkekler ise deri kayAi??AYlarla ender bulunan deAYerli taAYlar taktAi??rmAi??AYlardAi??r.

MAi??sAi??rda yaygAi??n olarak sandalet kullanAi??lAi??rken Anadoluai??i?? da Hititler, bugA?n use this link kullanAi??lan Ai??arAi??klara benzer ayakkabAi??lar giymiAYlerdir.

Kaynaklara gAi??re Mezopotamyaai??i?? da M.Ai??. 3000 yAi??lAi??ndan Ai??nce MAi??sAi??r sandaletlerine benzer sandaletler SA?mer askerleri tarafAi??ndan kullanAi??lmAi??AYtAi??r. M.Ai?? 2000ai??i?? den sonra ayaAYa bantlarla baAYlanan sandaletler yaygAi??nlaAYmAi??AYtAi??r. Mezopotamyaai??i?? da sandaletin dAi??AYAi??nda Anadolu etkisiyle Ai??izme ve bot da giyilmiAYtir.

BA?tA?n binici halklar gibi Asurlular da Ai??izme giymiAYlerdir. Ai??lk Ai??kAi??eli ayakkabAi??larAi?? da onlarda gAi??rmekteyiz. A?stten baAYcAi??klAi?? ayakkabAi??lar da Asurlularai??i?? Ai??n buluAYudur. Ai??ranlAi??lar Ai??eAYitli kabartmalarda, ayakkabAi??lAi?? olarak tasvir edilmiAYtir.

M.Ai??. 5. yA?zyAi??lAi??n sonlarAi??na doAYru, Atinaai??i?? da zafer tanrAi??Ai??asAi?? Nikeai??i?? Ai??n topraAYAi??nAi??n elden gidiAYi ve savaAY alanAi??ndan Ai??ekilme figA?rA?nA?n simgelenmesi baAYAi?? Ai??Ai??zA?lmA?AY sandaletler ile gAi??sterilmiAYtir.

Eski Yunanai??i?? da ise bildiAYimiz sandaletlerin yanAi?? sAi??ra, bot tipi ayakkabAi??lar da giyilmiAYtir. Yunan ayakkabAi??larAi?? A?Ai?? Ai??eAYittir: KayAi??AYlarla baAYlanmAi??AY basit bir tabandan ibaret olan sandal, ayrAi??ca bir tabanAi?? olmayan aba ayakkabAi?? ve kothornos adAi?? verilen devrik konAi??lu bir Ai??eAYit potin. AynAi?? tip ayakkabAi??larAi?? RomalAi??larai??i??da kullanmAi??AYlardAi??r. RomalAi??lar da ayakkabAi?? modelleri giderek zenginleAYip Ai??eAYitlenmeye baAYlamAi??AYtAi??r.

Eski Yunan ve RomalAi??larai??i??da M.Ai??. 500ai??i?? lerde sahnede boyu uzun gAi??stermek iAi??in Ai??kAi??enin yerini tutan, yA?ksek mantar tabanlAi?? ve konAi??lu ai???kothurnusai??? modeli ayakkabAi??lar, trajedi aktAi??rlerince giyilmiAYtir.

KOTHURNUS
KOTHURNUS

Japonlarai??i?? Ai??n sandaletle tanAi??AYAi??klAi??AYAi?? da Ai??ok eskilere dayanAi??r. Japon sandaletlerindeki her bir AYeklin ayrAi?? bir mevkii veya mesleAYe iAYaret etmesi, ayakkabAi??ya verdikleri Ai??nemin bir simgesidir.

Ai??MAi??LATTAN SONRAKAi?? DAi??NEMDE AYAKKABI

M.S. 270-275 yAi??llarAi?? arasAi??nda Roma Ai??mparatoru Aurelianus, erkeklerin renkli ayakkabAi?? giymelerini yasaklamAi??AY, kadAi??nlara kAi??rmAi??zAi??, yeAYil, sarAi?? ve beyaz ayakkabAi?? kullanma izni vermiAYtir.

Eski Yunan ve Roma dAi??neminde sandaletin yaygAi??n olarak kullanAi??lmasAi??na karAYAi??n, BizanslAi??lar 4. YA?zyAi??ldan baAYlayarak kahverengi ve siyah deriden yapAi??lmAi??AY terlik ve kapalAi?? ayakkabAi??lar giymeye baAYlamAi??AYlardAi??r.

Bizans ayakkabAi??larAi??, Pers formlarAi??ndan ve Orta Asya TA?rk kavimlerinin ayakkabAi?? formlarAi??ndan da etkilenmiAYtir: Mezopotamya uygarlAi??AYAi??nAi??n son temsilcisi Persler (Ai??ranlAi??lar), Hitit Ai??izme ve botlarAi??nda kendi kA?ltA?rlerine uygun deAYiAYiklikler yaparak ucu kesik, bilekten A?Ai?? baAYcAi??kla (siyah ve kAi??rmAi??zAi?? renklerde) baAYlanan modeli geliAYtirmiAYlerdir. Bu model, Antik Yunan, Roma ve Bizansai??i?? ta da gAi??rA?lmA?AYtA?r. 1000ai??i?? li yAi??llarAi??n baAYlarAi??ndan itibaren Anadoluai??i?? ya giren TA?rklerin giydiAYi siyah, kAi??rmAi??zAi??, sarAi?? bot ve Ai??izmeler de BizanslAi??lar tarafAi??ndan kullanAi??lmAi??AYtAi??r.

OrtaAi??aAYai??i?? da, 13. yA?zyAi??l ortalarAi??nda Ai??zellikle Avrupa saraylarAi??nda gAi??rA?len, ai???poulaineai??? isimli ucu sivri ve yukarAi?? kalkAi??k model Hitit formlarAi?? ile DoAYu etkisiyle biAi??imlenmiAYtir.

POULAINE
POULAINE

16. yA?zyAi??lda Avrupaai??i?? nAi??n en ilginAi?? ayakkabAi??larAi?? Ai??Ai??kAi??AY noktasAi?? TA?rk takunyalarAi?? olan chopinelerdir. ai???Chopineai??? yA?ksek tabanlAi??, sA?slA? kadAi??n ayakkabAi??sAi??dAi??r. Chopinelerin tabanlarAi?? Venedikai??i?? te 75 cmai??i?? e kadar ulaAYmAi??AYtAi??r. Bu tarzAi??n Venedikli kadAi??nlarAi??n da TA?rk kadAi??nlarAi?? gibi sokaAYa daha az Ai??Ai??kmalarAi?? iAi??in uyarlandAi??AYAi?? belirtilir.

CHOPINE
CHOPINE

16. yA?zyAi??lAi??n sonlarAi??na doAYru erkek ve kadAi??nlarca giyilen ai???muleai??? ya da Ai??kAi??eli terlikler moda olmuAYtur. Bu tA?r terliklerin burunlarAi?? uzunca, keskin kare kesimli ve yA?zleri kapalAi??dAi??r. Genellikle ipek, kadife ve saten brokar lA?ks kumaAYlardan yapAi??lmAi??AY sayalarAi?? ipek, altAi??n ve gA?mA?AY alaAYAi??mlAi?? stilize Ai??iAi??ek motifleri ile kabartma iAYlidir.

Barok dAi??nemde yumuAYak ve akAi??cAi?? biAi??imlere olan tutku, ayakkabAi?? ve Ai??lAi??A?lere de yansAi??mAi??AYtAi??r. DA?AYmeler ve tokalarla sA?slA? olan ayakkabAi??lar iAYlemeli ve kadife kumaAYlardan A?retilmiAYtir. Ai??kAi??eler giderek yA?kselmiAYtir.

RAi??nesans ile birlikte ayakkabAi?? modasAi??ndaki aAYAi??rAi??lAi??klar, yerini geniAY rahat modellere bAi??rakmAi??AYtAi??r. Bu dAi??nemde genellikle deri, kadife, aAYAi??r ipekten A?zeri iAYlemeli ve alAi??ak Ai??kAi??eli ayakkabAi??lar (kadAi??nlar iAi??in babet tarzAi??) giyilmiAYtir.

1790, FransAi??z Ai??htilali sonrasAi?? yA?ksek Ai??kAi??eler ortadan kalkAi??nca insanlar sokakta Ai??amurdan korunmak iAi??in ayakkabAi??larAi??na mantar Ai??kAi??eli ai???AYosonai??? lar giymeye baAYlamAi??AYlardAi??r.

1820-50 arasAi??nda kadAi??n ayakkabAi??larAi??nda Ai??kAi??eli modeller eski Ai??nemini yeniden kazanmAi??AYtAi??r. Erkekler iAi??inse kibar ve sade bir AYAi??klAi??AYa sahip, bileAYe kadar uzanan ai???bottinelaerai??? adlAi?? formlar moda olmuAYtur.

AyakkabAi??nAi??n insan ayaAYAi??na uyumu, aAYaAYAi?? yukarAi?? 100 yAi??llAi??k bir geAi??miAYi olan ai???Pedortiksai??? biliminin alanAi??na girmektedir. Bu bilimin temeli Ai??ngiltere KralAi?? II. Edwardai??i?? Ai??n 1324ai??i?? te inAi??ai??i?? i tarif etmesiyle atAi??lmAi??AYtAi??r. Bu tarihten sonra ayakkabAi??lara standart numaralar verilmeye cheap ponstel for menstrual cramps baAYlanmAi??AYtAi??r.

BugA?n kullanAi??lan Ai??ngiliz Ai??lAi??A? Sistemi, 1880 yAi??lAi??nda, New Yorkai??i?? lu Edwin B. Simpson tarafAi??ndan baAYlatAi??lmAi??AYtAi??r. Bu Ai??lAi??A? sistemi, her bir numara artAi??AYAi??nda ayakkabAi??nAi??n 1/3 inAi?? bA?yA?mesini, A? inAi?? de geniAYlemesini esas almaktadAi??r.

TA?RKLERai??i?? DE AYAKKABININ TARAi??HAi??ESAi??

TA?rk dilinde ayakkabAi?? anlamAi??ndaki en eski sAi??zcA?k ai???edikai??? tir. Orta Asya TA?rkleriai??i?? nde edik; ai???Ai??izmeye benzer konAi??lu bir ayakkabAi??ai??? dAi??r. Edik sAi??zcA?AYA?nA?n 8. YA?zyAi??lda Orhun YazAi??tlarai??i?? nda geAi??mesi, o dAi??nemde TA?rklerai??i?? in Ai??izme, bot giydiklerini ortaya koymaktadAi??r.

Anadolu TA?rkleriai??i?? nde ayakkabAi??cAi??lAi??k sanatAi?? ile ilgili en eski bilgiler Ai??bn-i Batuta Seyahatnamesiai??i?? nde gAi??rA?lmektedir. Ai??bn-i Batuta 1330 yAi??lAi??nda Antalyaai??i?? da dikicilerin bulunduAYunu anlatmaktadAi??r.

Konuyla ilgili OsmanlAi?? Ai??mparatorluAYu dAi??nemine ait belgeler de mevcuttur. Eski kayAi??t ve belgelerde flats for sale tulasi nagar borabanda ayakkabAi??cAi?? veya ayakkabAi?? kelimelerine rastlanmamaktadAi??r. Bu esnaf ve sanatkarlarAi??n adAi??, BabuAi??Ai??u (babuAi??i), BaAYmakAi??Ai??, Dikici ve Haffaf olarak geAi??mektedir. Eskiden BabuAi??Ai??ularAi??n ve Dikicilerin yaptAi??klarAi?? mallarAi?? satan tA?ccara Haffaf denmiAYtir. Bu kelime sonradan bozularak Kavaf olmuAYtur.

Evliya Ai??elebi, Seyahatnamesiai??i?? nde Mercan yokuAYunda BabuAi??Ai??u bekarlarAi??nAi??n kaldAi??AYAi?? sekiz adet bekar odasAi?? (Mercan OdalarAi??) olduAYunu belirterek ayakkabAi??cAi??lar hakkAi??nda bilgi vermektedir. Evliya Ai??elebi, ayakkabAi?? imalatAi??Ai??larAi??nAi?? gAi??zA? pek, haffaflarAi?? ise pabucu beAY akAi??e kar ile satmaya razAi?? olmayan, insafsAi??z ve mA?AYteriye kan aAYlatan kiAYiler olarak anlatmaktadAi??r.

AyakkabAi?? yapan sanatkarlar, yaptAi??klarAi?? iAY bakAi??mAi??ndan AYu bAi??lA?mlere ayrAi??lmAi??AYtAi??r:

  • Ii?? KAi??rmAi??zAi?? ve kara pabuAi?? yapan ustalar,
  • Ii?? Zenne pabucu yapan ustalar,
  • Ii?? Erkek Ai??izmesi yapan ustalar,
  • Ii?? Zenne Ai??izmesi yapan ustalar.AyakkabAi?? Ai??eAYitleri ise AYunlardAi??r:
  • Ii?? DikiAYli kara pabuAi?? (postal),
  • Ii?? DikiAYli kAi??rmAi??zAi?? pabuAi??
  • Ii?? KopAi??alAi?? lapAi??Ai??n mest (GAi??cAi??rlAi?? mestler sonradan icat olmuAYtur),
  • Ii?? Erkek terliAYi (Mercan terlik),
  • Ii?? Zenne terliAYi,
  • Ii?? Zenne ayakkabAi??sAi?? (bunlara sarAi?? AYipitik pabuAi?? denilmiAYtir, taban astarlarAi?? Ai??uhadan yapAi??lmAi??AYtAi??r),
  • Ii?? Parlak zenne kundurasAi?? (gelinler iAi??in yapAi??lmAi??AYtAi??r),
  • Ii?? DikiAYli erkek Ai??izmesi (bunlarAi??n konAi??larAi??, sahtiyan olup altlarAi?? Ai??kAi??esiz ve dA?zdA?r. Ai??kAi??e mahalline bA?yA?k bir nalAi??a konmuAYtur. Bu nalAi??alar Ai??kAi??eye iAi??ten Ai??ivi ile perAi??inlenmiAYtir. Uzun konAi??larAi?? yukardan dizkapaAYAi?? altAi??na baAYlanmAi??AYtAi??r. Bu baAYAi??n A?zerine de, bir kAi??sAi??m konAi?? devrilmiAYtir),
  • Ii?? Zenne Ai??izmeleri (konAi?? yA?zleri, telli bezlerden yapAi??lmAi??AYtAi??r. Renkleri sarAi?? ve kAi??rmAi??zAi?? olmuAYtur. KonAi??larAi?? da erkek Ai??izmelerinden daha kAi??sa yapAi??lmAi??AYtAi??r. Bu Ai??izmeleri Ai??oAYunlukla kAi??y gelinleri giymiAYtir).

OsmanlAi?? TA?rkleriai??i?? nde deri iAYleme sanatAi??nAi??n geliAYmiAY olmasAi?? ve Ai??zellikle YeniAi??eri OcaAYAi??ai??i?? nAi??n at binmede geAi??erli olan yumuAYak deri Ai??izmelere gAi??sterdiAYi ihtiyaAi?? yA?zA?nden ayakkabAi??cAi??lAi??k Ai??ok geliAYmiAYtir. YalnAi??z asker ocaAYAi??nda deAYil, sivil hayatta da ayakkabAi??larAi??n, giyenin sosyal durumunu gAi??steren Ai??zellikleri olmuAYtur.

Ai??rneAYin, hizmetkar Ai??izmesini sadece bu sAi??nAi??fAi??n gAi??revlileri giymiAYlerdir. TA?rklerai??i?? in Anadoluai??i?? ya gelmesinden sonra 14. yA?zyAi??ldan en az 17. yA?zyAi??l sonuna kadar ayakkabAi??cAi??lar Ahilik TeAYkilatAi?? iAi??inde belirli kurallara baAYlAi?? olarak yaAYamAi??AYlardAi??r. Daha Anadolu SelAi??uklu Devleti dAi??neminde dikicilerin bulunmasAi??, Akdeniz BAi??lgesiai??i?? nde A?retimi devam etmekte olan yemenilerin kAi??keninin 14. yA?zyAi??la kadar gittiAYini gAi??stermektedir. A?Ai?? asAi??rlAi??k dAi??nemde ayakkabAi??cAi??lar genel olarak; Ai??izme, pabuAi??, terlik ve mest yapanlar biAi??iminde sAi??nAi??flandAi??rAi??lmaktadAi??r. AyrAi??ca ayakkabAi?? tamircilerinin bulunduAYunu da Evliya Ai??elebi anlatmaktadAi??r.

YEMENAi??
YEMENAi??

YakAi??n zamana kadar ayakkabAi?? A?reten tek kamu kuruluAYu olan SA?merbank Beykoz Deri ve Kundura Sanayi MA?essesesiai??i?? nin kuruluAYu 1810ai??i?? lu yAi??llara kadar gitmektedir.

1923ai??i?? te Cumhuriyetai??i?? in ilan edilmesinden 1950ai??i?? ye kadar Ai??smarlama ayakkabAi?? dAi??nemidir. Bu dAi??nemde dA?AYA?k gelir seviyesi, kAi??sAi??tlAi?? talep ve A?retimin tamamen el emeAYine dayanmasAi?? sonucu, ayakkabAi?? A?retim miktarAi?? sAi??nAi??rlAi?? kalmAi??AYtAi??r.

1950-1975 dAi??neminde ayakkabAi??cAi??lAi??k makineleAYmeye yAi??nelmiAY, A?retim Ai??nceki dAi??neme gAi??re birkaAi?? katAi??na Ai??Ai??kmAi??AY, fakat kitle A?retimine geAi??iAY mA?mkA?n olmamAi??AYtAi??r.

1975 yAi??lAi??ndan sonra AyakkabAi?? Sanayi geliAYme yoluna girmiAYtir. MakineleAYmiAY ve yarAi?? makineleAYmiAY tesislerin artmasAi??, ihracatta gAi??rA?len artAi??AYlar ve devletle iliAYkilerin sAi??kAi??laAYmasAi?? bu dAi??neme rastlamaktadAi??r.

1980 sonrasAi?? hA?kA?metlerin izlediAYi dAi??AYa aAi??Ai??lma ve ihracat teAYvik politikalarAi?? AyakkabAi?? Sanayiini de etkilemiAYtir. Sovyetler BirliAYiai??i?? nin daAYAi??lmasAi??ndan sonra bu birliAYi oluAYturan A?lkelerin vatandaAYlarAi?? TA?rkiyeai??i?? den bavul ticareti yoluyla ciddi miktarda ayakkabAi?? satAi??n almAi??AYlardAi??r. DiAYer yandan bu talebe baAYlAi?? olarak sektAi??rde makineleAYme oranAi?? yA?kselmiAY, kurulu kapasite artmAi??AYtAi??r.

Yine bu dAi??nemde http://roelienkegort.nl/cholestoplex-buy/ dA?zenli fuarlar yapAi??lmaya baAYlanmAi??AY, 1989 yAi??lAi??nda lise dA?zeyinde ayakkabAi??cAi??lAi??k mesleki-teknik eAYitimi baAYlamAi??AYtAi??r.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>